Eger sitemize yaptığınız ilk ziyaretiniz ise, Lütfen öncelikle Yardım kriterlerini okuyunuz. Forumumuzda bilgi alışverişinde bulunabilmeniz için öncelikle Kayıt olmalısınız. Üye olmayanlar forumumuzda hiçbir şekilde aktivite uygulayamaz; Konu açamaz, Mesaj yazamaz, Eklenti indiremez, Özel mesajlasamaz. Forumumuzu tam anlamıyla kullanmak için üye olabilirsiniz...
St.Petersburg game diğer adıyla St. Petersburg çelişkisi. İktisadi paradokslar içinde bana göre en kafa karıştıranlarından biridir. Akışkanlar mekaniğinin babası Daniel Bernoulli tarafından geliştirilmiştir. Oyunun ana fikri şöyledir:
Oyun yazı tura atma üzerine kuruludur ve ilk yazı gelişinde oyun biter. İlk atışta yazı gelirse 2 dolar ikinci atışta gelirse 4 dolar üçüncü atışta gelirse 8 dolar kazanacaksınız. İlk atışta iki ihtimal var T,Y olasılık 1/2, ikinci atışta TT,TY,YT,YY dört ihtimal var (TY gelmeli kazanmanız için) 1/4, bu böyle sürer gider, beklenen değeri hesaplayalım:
Matematiksel beklenti,
toplam kar olasılığı*kar miktarı-Toplam zarar olasılığı*zarar miktarı
olduğuna göre
beklenen değer=(1/2)*2+(1/4)*4+(1/8)*8 …….(1/n)*n
Buradan gelen değer; 1+1+1….. olur.
Şimdi soru şu, beklenen değeri sonsuz olan bir oyun için insanlar ne kadarlık giriş ücreti ödemeyi göze alırlar?
Her ne kadar, beklenen değer sadece ihtimal toplamından ibaret görünse de işin aslı St. Petersburg Paradoksunun yatırımcıların risk algılarını olayın içine katmamış olmasıdır.
Gelecek fayda oyunun maliyetinden pozitif görünse de bu oyuna katılan bireyler yüksek ücret ödemeyi kabul etmezler. Şöyle bir soru yöneltiyorum sizlere; (tam rasyonel insan soruları)
Bankada 2 bin dolarınız var, iki seçenek sunuyorum, ya paranız olduğu gibi kalsın ya da %50-%50 ihtimalle 300 dolar kaybedeceksiniz ya da 500 dolar kazanacaksınız.
Düşünün!
Yine bankada 2 bin dolarınız olduğunu hayal edin, bu sefer ya paranız olduğu gibi kalacak ya da %50-%50- olasılıkla birikiminiz 1700 dolara inecek veya 2500 dolara yükselecek.
Düşünün!
Uyanık yatırımcılar veya azıcık matematiğe ilgi duyanlar her iki seçeneğin de aynı kapıya çıktığını gözlemlemiştir. Ancak herkes sizin kadar akıllı değil insanlar ilk seçeneğe daha olumlu yaklaşıyorlar. Bunun nedeni ilk seçeneğin bariz şekilde ne kadar kazanacağınıza odaklanması ve kaybedeceğinizi belirtmesi, ikinci seçeneğin ise toplam paranın ulaşacağı değerden bahsetmesidir. İlk seçenekte sanki haybeden para kazanıyor gibi hissedebilirsiniz.
İnsanların riske bakış açılarındaki saçmalık bu örnekle sınırlı değildir. Rasyonel insanlar;
Bir alana bir bedava reklamlarını ürünün %50 ucuzlamasına tercih ederler.
Paranızın %1′i tamamen tükenen hisse senedinde batarsa yandım bittim kül oldum, dersiniz fakat elinizdeki portföy %1 değer kaybetse umrunuzda bile olmaz.
Kanserden kurtulma şansınızın 6 da 1 olduğu söylendiğinde iyileşeceğim der iken %16 ihtimalle iyileşeceksiniz derlerse ben çoktan ölmüşüm demeniz yakındır. %84 büyük oran tabii.
Hükümet elektriğe %15 zam yaptığını açıkladıktan hemen sonra entivide kamuoyunun yanlış bilgilendirildiğini, gerçek zam oranının %10 olduğu söylense zama en duyarlı bünye bile iyi ya çok değilmiş diyebilir.
Enflasyon %8 iken %10 zam almayı, enflasyon %0 iken %2 zam almaya tercih edecek insanlar vardır.
Rasyonel insan bu, ne yapacağı belli olmaz!!
St.petersburg Paradoksunu risk bağlamında açıklamaya çalıştık. İlginç olan şu ki bu oyunda, faydanın ya da marjinal faydanın getireceği kazanç ne kadar büyük olursa olsun yatırımcı psikolojisi ve risk faktörü devreye girdiğinde insanlar oyuna katılmayabilirler.
Her daim verilen bir örnektir, rulette siyaha x lira yatırdığınızda alacağınız para 2x, diyelim ilk seferde tutmadı 2x yatırdınız yine kaybettiniz 4x daha yatırdınız bu sefer oldu 8x kazandınız. Kaybınız x+2x+4x=7x kazancınız 8x değil 8x-7x=x
Günün birinde siyah gelecek ve siz bu tempoyu hiç bozmadan devam edebilirseniz kazancınız x’ten öteye geçmeyecektir. Yalnız burada sorgulamamız gereken birkaç şey var. Bunlardan birincisi siyahın ne zaman geleceğini bilmememiz.
200 lirası olan bir kişi başlangıçta makineye 5 lira yatırdı kaybetti 10 kaybetti 20 kaybetti 40 kaybetti 80 derken kazanması için bir umut 160 lira lazımdır.Ki parası bitmiştir, siyah umduğunuz kadar kısa vadede gelmeyebilir.
Burada önemli olan başlangıç teminatınız ve ileri görüşünüz.
İkincisi, kumarhanenin kasasında ne kadar olup olmadığını bilmediğimizdir.
Üçüncüsü, hep x kazanma ihtimaliniz var demiştik bu ihtimale güvenerek ilk seferde 5 bin dolar yatırırsanız 10 bin, fenomeni abartırsak 10. atışta 2 üssü 10*5000 gibi büyük miktarlara ulaşabilmektedir. Çok büyük kazanmanız çok büyük oynamanıza bağlıdır ki 10.seferde siyah geldiğini düşünürsek 5000*2 üssü 9 kadar oynayabilecek sermayeniz olması gereklidir ki o kadar parası olan insan bu işlere hiç kalkışmaz, kahvede oturur okey oynar.
St. Petersburg Paradoksu saçmalığı işte budur…
Onlara güneşi işaret ettim, onlar parmaklarıma baktılar...
Bildiklerini anlat Ama akıl vermeye kalkma, Anlatılanları iyi dinle; Ama hepsini doğru sanma.
Sessiz kalmak,bir şey bilmediğin anlamına gelmez,Çok konuşmak da çok şey bildiğini göstermez..!
YAZDIKLARIM YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR BU BÖYLE BİLİNE...
Sabah itibarıyla ABD vadeli borsalarının %0,4 civarında artıda seyretmesi, vadeli DAX'ın yatayda bulunması, İMKB'nin kapanışının ardından dün akşam vadeli endekse gelen alımlar nedeniyle İMKB'nin bugüne 79.000 puan civarından başlamasını bekliyoruz.
ABD'de tahminlerden daha iyi gelen kişisel gelirler ve Chicago PMI verilerine karşılık Avrupalı şirketlerden beklentileri karşılamayan bilanço sonuçları, ABD'de haftalık işsizlik maaş başvuruları ve tüketici harcamaları datalarının tahminlerden kötü gelmesi ve İsrail'in Suriye askeri tesisine yaptığı saldırının petrol fiyatlarını dalgalandırması gibi gelişmeler dün global borsa endekslerinin zayıf seyrederek günü ekside tamamlamasına neden oldu. İMKB'de ise, son birkaç gündür oynanan bir başka türü dün endekste sergilendi. Gösterge endeks 79.000'deki 50 günlük hareketli ortalamalarda tutunuyormuş gibi gösterildikten ve 80.000 seviyesinin üzerine taşındıktan sonra saat 17:08 - 17:15 arasında sadece 7 dakikalık sürede gelen satışlar endeksi 79.000 gibi önemli bir noktanın altında kapanış yapmaya itti. Şayet, endeks dünkü bu operasyonun ardından bugün de bu zayıflığını sürdürürse, önümüzdeki günlerde kendine aşağıdaki 100 günlük ortalamaya denk gelen 75.000 seviyesini hedefleyecektir.
Bugünün piyasa gündemine baktığımızda, öğlene kadarlık bölümde imalat sektörü PMI verilerinin, öğleden sonra ise ABD'deki istihdam dataları, tüketici güveni, ISM imalat endeksi, inşaat harcamaları verileri ile Exxon Mobil ve Merck bilançolarının yurtdışı borsalara yön vereceğini görmekteyiz. Çarşamba günü açıklanan özel sektör istihdam verisinin beklentilerden daha iyi gelmesinin ardından bugünkü tarım dışı istihdamın da benzer şekilde geleceği öngörülüyor ve diğer verilere yönelik tahminlerin de pozitif yönde olduğu göz önünde bulundurulursa ikinci seansta olumlu bakış açısının borsalara hakim olması beklenebilir. Buna karşılık, İMKB'nin yurtdışından bu kez negatif ayrışma sergilemesi nedeniyle benzer bir durumdan bahsetmek güç ve bu kapsamda şayet bugün 79.000'in üzerinde kapanış görülmezse, zararına da olsa hisse azaltımına gitmekte fayda olacaktır.
Dün yaptığımız analiz de 79500 seviyesinin kısa ve uzun vadeli trendlerin geçtiği bölge olması sebebiyle kuvvetli bir direnç göstereceğini sabah üstüne çıkıp tutunabilirsek 82 binlere tepkilerin gelebileceğini söylemiştik. Dün tüm gün bu seviye üzerinde tutunma gayretiyle geçti ancak her iki seanstada üstünde bir kapanış yapılamadı..
Öğlen arası sizinle bir grafik paylaştım ve endeksle yabancı takası arasındaki uyumsuzluk diye de altına bir not düştüm. Şimdi o grafiğe bir kez daha bakacak olursak yabancı takasının sanılanın aksine hiçte çok yüksek olmadığı şimdiki seviyesinin 2009 krizindeki yabancı takas seviyesinin bile altında olduğu rahatlıkla görülebilir. Bir diğer husus da şimdiye kadarki tüm borsa düşüşlerinde veya zirvelerinde yabancı takasının da aynı noktalarda dip ve zirve oluşumları yaptığını ancak bu seferki düşüşte takas oranının artmaya devam ettiğini göstermekdi amacım.. Bu da sizlerle daha önce paylaştığım çıkan fonların düşük fiyattan tahta üstünden yine yabancılara mal geçerken, panikleyenlerin mallarınıda ucuza kapatmak la ilgili senaryoya götürüyor beni ister istemez..Dahası herkesin nasılsa düzeltme gelecek diye mal almaktan çekindiği bir zamanda, düzeltmede en azından grafik düzeyinde yapılmış olacak ve tekrar geri dönüşte düzeltme bitti artık diye saldıranlara ucuz kapatılan kağıtlar üst seviyelerden servis edilecektir. Ne güzel oyun değilmi inerken kazan çıkarken kazan... Bunları ben akıl edebiliyorsam işleri güçleri bunları kurgulamak olanlar kimbilir neler planlamışlardır. Allah sonumuzu hayır eylesin..Neyse yine komploculuğum tuttu adamların günahını almayalım şimdi durduk yerde..
Dış piyasalara gelince ufak tefek iniş çıkışlar yaşasalarda Dax 7800 ve Dow 13500 civarında seyirlerini sürdürürlerken. Altın ve dolarda tekrar geri çekilme yaşanıyor. Petrol ise 115 doların üzerine çıkarak yükselme trendini devam ettiriyor.. Bu arada benzine bugün zam geldi biz bunu 2 gün önceden öngörmüş ve uyarmıştık hatırlarsınız
Bugüne gelecek olursak düne göre fazla bir değişiklik yok . Ancak 2 denemede kırılamayan direnç bölgesi eskiye nazaran daha da kuvvetlendi. Bugün eğer bu deneme yine başarızız olursa endeksin güç toplamak için alt desteklerine çekilmesi beklenebilir. Direnç bölgesi bugün için 79660 seviyesi desteklerim,iz ise 77960 da Fibonacci düzeltme seviyesi ve 76600 de yine iki trendin kesiştiği kuvvetli destek olarak çalışması beklenen yer var.. 79660 üzerinde tutunması halinde yine 82000-82500 seviyeleri tepki için izlenebilir.
Bugünün Cuma olması ve genelde realizelere gebe olduğunu unutmamakda da yarar var. Kişisel olarak dışardan izlemeye devam ediyorum..
Hepinize hayırlı Cumalar ve iyi seanslar dilerim..
Düşüşü Yeni Alım Fırsatı Olarak Görmeli!
Dirençlere Takılan Endekslerde Satışlar Yine Geldi
Dün sabah ilk Destek Direnç rakamlarımıza baktığınızda, endeks için 82.590, VOB30 için de 103.325 dirençlerinin verildiğini göreceksiniz. Malesef dün bu dirençler geçilemeyince satışlar yeniden hızlandı. Dünkü beklenti yazımın başlığında ve içeriğinde de bu seviyelere özellikle dikkat çekmiştim. Endeks 82.564 seviyesinden, VOB30 da 103.300 seviyesinden geri dönerek satışların arttığına şahit olduk.
Bu denli sert satışların olmasında, muhtemel Moody's not artışı beklentisi ile hisse almış olan hadge fonların (Kısa vadeli hızlı hareketler yapabilen fırsatçı fonlar), umdukları not artışını görmemeleri nedeniyle satışa yönelmelerinin de etkisi olabilir. Ama her şeyden önce neredeyse tüm yorumcuların uzun bir süredir endekste gelebilecek bir düzeltmeye dikkat çektikleri unutulmamalı. Moody's'ten not artışı gelirse, gelebilecek yeni yatırımcı fonlara satarım düşüncesi ile yapılmış olan alımlar nedeniyle endeks daha öncesinde realize gelmesi gereken seviyelerini de fazlası ile geçmişti. Moody's bu beklentiyi en azından kısa süre için bozunca, satışlar bir anda geldi. Nasıl ki, özellikle 87.000 direncinin tehlikeli bir seviye olduğuna teknik olarak dikkat çektiysem, artık bu seviyelerin altında yaşanacak düşüşlerin de hisseler için alım fırsatları yaratacağına inanıyorum.
Yaşanan sert düşüş, Kasım başından bu yana süren ısrarlı ve ayrışan yükselişin bir anda durmasıyla gelen teknik bazda olması sağlıklı olur dediğimiz oranlar civarında yaşandı. Böyle bir düşüş üç gün gibi kısa sürede olunca, panik satışlar nedeniyle de ekstra düşüşlerin yaşandığı görülebiliyor.
Teknik direnç ve Moody's dışındaki diğer bir düşüş nedeni olarak da; bankalar için kredi artışının sınırlanması açıklamalarının olduğunu düşünüyorum. Tahvil faizlerinde artık diplere gelindiğinin düşünüldüğü bir ortamda, kredi büyümesine de set çekilecekse, bankaların kâr artışları azalacaktır düşüncesi de özellikle banka hisselerinde satışların artmasına neden olmuş olabilir. O ya da bu sebep, sonuçta teknik olarak realizenin olması gereken seviyelerde bir sebep bulunacaktı. İşte yazdığım gerekçelerle de, fazlası ile sebep çıkmış oldu.
Borsa Dışında Kriz Belirtisi Yok!
Beklenen bir düzeltmenin hızlı yaşanmış olması dışında bir sorun görmüyorum. Bu hızlı düşüşün, aynı tarihler içinde dış borsalardan fazlası ile pozitif ayrışmamızdan kaynaklandığı kanaatindeyim. Ekstra düşüşle dış borsalar ile dengeyi sağlamış oldular. Ama dikkat ederseniz borsadaki düşüş dışında başka bir kriz emaresi görülmüyor. Yani bu satışı yapanlar dahi, hemen gidip döviz alımına geçmediler. Türk tahvillerinden çıkmadılar. Sadece borsada satış yaptılar. Çünkü % 9'u bulmuş olan bu düşüş esnasında tahvil faizlerinde ya da döviz kurlarında ekstra bir hareket yaşanmadığını görüyoruz.
Demek ki, borsanın kendi şartlarının yarattığı bir düşüşle karşı karşıyayız. Bu nedenle de panik yapmaya, ekstra korkmaya, realize yapılmalı dediğimiz 87.000 civarı endekste vermediğiniz hisselerinizi, panikleyerek bu seviyelerde verip de çıkalım mı diye düşünmeye gerek olmadığını düşünüyorum. Hatta biliyorsunuz öncesinde 87.000'li seviyelerden gelebilecek bir düzeltme sonrasında, yeni bir yükseliş trendinin başlayacağına inandığımı yazıyordum. İşte söylediğim bu düzeltme yaşanıyor. Şimdi düşüşün destek seviyeleri doğru tespit edilirse, yeni alım fırsatlarının kollanması gerektiğine inanıyorum. Ancak, olabilecek ek düşüşleri düşünerek, alım imkanlarınızı bir kerede tüketmeyip, kademeli alımın tercih edilmesini doğru buluyorum. Tabii bir de doğru hisse tespiti önemli olacaktır. 2012'nin son aylarından beri, olası bir düzeltme sonrasında yaşanacak yeni yükseliş trendi içinde diğer sektör hisselerinin ön plana çıkacağını yazıyordum. Yine aynı düşüncemi koruyorum.
Destek-Direnç Tablomuzda endeks için referans alınabilecek seviyeleri görebilirsiniz.
Yorum