Prof. Dr. Salih Neftçi

[ilker]

Salih NEFTÇİ
salih-neftci@sneftci.com
İstihdam açıklandı, bu sefer çakıldık!
ABD’de ağustos ayı yeni istihdam gerçekleşmesi eksiydi. Bırakın artmasını... istihdam daralmıştı! İlk önce şu düşünce geçti ‘Bu sefer çakıldık... Piyasalarla birlikte!’


Aslında buna çarpılmak da denebilirdi. Veya... başka bir şey. Ama üzerinde biraz daha düşündük ve çakılmanın daha doğru bir tanımlama olduğunda karar kıldık.

Çarpılan...çakılan...kim mi?

Biz.

Bir tahmin

Bu garibanın nasıl çarpıldığını... anlamak için önce garibanın cuma sabahı yatırımcılara yönelik tahminlerde neler yazdığını bilmeniz gerekiyor.

Cuma günü ABD’de aylık istihdam rakamları açıklanacaktı. Amerikan ekonomisinde bir duraklama korkularından dolayı bütün oyuncuların dikkatleri bu istihdam rakamları üzerinde yoğunlaşmıştı.

‘Ne me lazım’ diyen oyuncular yeni pozisyon almakta çekingen davranıyorlardı.

Bu ortamda cuma günü sabahı yatırımcılara yönelik olarak şunları yazdık.

‘Traderlara bakın, yarın açıklanacak verilere bakıp reel ekonomi konusunda bir izlenim sahibi olmak istiyorlar.

İmkansız.

Aradan daha iki ay geçmeden resesyon olasılığının gerçekleşip gerçekleşmediği anlaşılamaz. Yine de traderların ilgisi bugün açıklanacak olan Payroll rakamları üzerinde odaklanmış durumda. ‘Rakamlar beklenenden çok düşük çıkar mı?’ diye soruluyor. Mümkün ama, biraz da insaf gerek. Kredi krizi daha yeni oluştu. Sona ermiş değil... Reel ekonomiyi etkileyeceği belli değil. Bugün açıklanacak Payroll rakamlarında resesyon konusunda önemli bir sinyal olması olasılığı düşük.

Ya olursa?

İşte o zaman işimiz iş.

Biz 70-80 bin civarında bir rakam bekliyoruz. Piyasaların beklentisi 110 bin ama 70-80 bine de sanırız fazla negatif bir tepki gelmez.’

Evet... büyük tahmin ustasının cuma sabahı görüşleri böyleydi. Esas olarak 7-8 saat sonra açıklanacak olan istihdam rakamlarında resesyonla ilgi önemli bir sinyal olmayacaktı. İki ay daha beklemek gerekecekti...

Gerçekleşme

Aradan 7-8 saat geçti. New York’ta sabah saatin 8:30’u oldu.

Bloomberg’in karşısında yerimizi almıştık. Payroll verileri gelmeye başladı. ‘Allah... Allah o da ne?’

Eksili bir rakam görüyoruz. Nereden çıktı? Yanlışlık olmalı... doğru rakam nerede?

Anlamamız 20-30 saniye aldı.

Ağustos ayı yeni istihdam gerçekleşmesi eksiydi. Bırakın artmasını... istihdam daralmıştı!

Büyük ustanın aklından ilk önce şu düşünce geçti.

‘Bu sefer çakıldık... piyasalarla birlikte!’

Amerika’da enflasyon rakamlarını 70 bin artıda beklerken rakam eksi 4 bin olarak gerçekleşmişti.

Sonradan Bloomberg’e baktık 88 banka ekonomistinden tek bir Allah’ın kulu bile böyle bir gelişmeyi tahmin edebilmiş değildi.

Sonuç

Gelelim anlamına...

Dönüp cuma sabahı yazdıklarımıza bir kez bakın. Bu verilerin anlamı orada.

İşimiz iş.

09.09.2007

[ilker]

En az korkan yatırımcılar...
14 ay önce en küçük bir harekette yatırımcının ödü kopardı. Oysa şimdi korku diye birşey kalmadı
08 / 09 / 2007 06:54

Bir yatırımcı var. Hiç korkmuyor. Oysa daha bundan 14 ay öncesine gitseniz aynı yatırımcının en küçük bir harekette ödü kopardı... �Bir (küçük) dalga gelse ne olur? Beni nasıl vurur? Kur nereye gider? 1.50�yi bulur mu?�

Ama aradan 14 ay geçti ve ortada korku diye bir şey kalmadı.

Aksine... Şimdi düşünülen... �Dışarıda ne olursa olsun, biz yine kendi işimize bakalım. Dışarıdaki toz dumanın bana etkisi nasılsa sınırlı olacak.�

En az korkan yatırımcı sadece Türkiye�de değil. Tüm emerging piyasalarda aynı şeyi görüyoruz.

Dehşet

Dehşet eskiden emerging piyasaların kaçınılmaz bir parçasıydı.

�Yabancılar ne yapacak... Dövize ne zaman, nasıl alım gelecek, YTL cinsi bonolarda kim ne zaman satışa geçecek?�

Piyasalar sürekli bu korkularla yaşar ve dehşet derken bunun ne anlama geldiği gayet iyi bilinirdi.

Sonra kredi krizi vurdu.

Hem de beklediğimizden çok daha sert bir şekilde vurdu. Avrupa ve Amerika piyasalarını temelde sarsan böyle bir krizde emerging piyasaların da alt üst olması beklenirken tam tersi yaşandı ve emerging piyasalar bir çeşit güvenli liman olarak görülmeye başlandı.

İşin ilginci bu sadece Türkiye�de değil, tüm emerging piyasalarda böyle oldu.

Batı dünyasında büyük likidite sorunları yaratan bir kriz, emerging ekonomilerde bankacılık sistemlerini adeta hiç etkilememişti.

Oysa emerging bankacılık sistemleri Batı sermayesine bağlı diye bilinirdi.

Şu ana kadar bunun fazla bir olumsuz etkisini görmedik.

Yapısal değişiklik

Bütün bu tepkisizlik bir çeşit vurdumduymazlıktan mı kaynaklanıyor?

Sanmıyoruz.

Bizce bu beklenmedik durumun arkasında gerçek nedenler var.

Bir kere Asya ekonomileri artık temelden değişmiş durumda. Asya ekonomilerinde şurada burada bazı balonlar yaşanıyor olsa da geneline bakıldığında Çin, Hindistan gibi devasa ülkeler son yıllarda gerçek bir yapısal değişim içinde. Bu değişimi adeta gözle görmek mümkün.

Asya ekonomilerindeki büyük değişimin emerging piyasalardaki istikrarda kuşkusuz büyük rolü var.

Ama Türkiye ve Brezilya gibi ülkelerde de gerçek bir zihniyet değişimine tanık olduk.

Bütçe disiplini ön plana çıktı.

Merkez bankaları çok daha profesyonel davranmaya başladı. Kredibiliteleri arttı.

Ve her şeyden önce, Asya�dan kaynaklanan düşük enflasyon nedeniyle Brezilya, Türkiye gibi ülkelerde de enflasyon normal seviyelere gelmeye başladı.

Bunlara bir de yatırımlar konusunda daha dikkatli davranan Orta Doğu ülkelerini ve Rusya�yı ekleyin...

Emerging piyasalar kredi krizinin dışında kaldı.

Sonuç

Kredi krizi daha da uzarsa bu durum elbette değişebilir. Hiç birimiz bilemeyiz.

Amerika�da yaşanacak bir resesyon da sonunda emerging ekonomileri bir miktar etkileyecektir.

Ama yine de bu krizde sanırız bir ilk�e tanık olduk.

Emerging piyasalardaki yatırımcılarının korkmamasının arkasında gerçek nedenler var.

[ilker]

Sn NEFTÇİ doğru bir teşhiste bulunmuş, bizim yatırımcıların gözü kara...
yok Dow, bovespa, avrupa, yen, dolar hepsi hikaye.. :=))))
sonumuz hayrola...

[ilker]

Salih NEFTÇİ
salih-neftci@sneftci.com



Hafta hepimiz için zor... Ama birisi için daha da zor
Bu hafta tüm yatırımcılar için zor geçecek. Ancak Bernanke’nin ve FED’in işi daha zor


Geçen hafta açıklanan Amerikan istihdam rakamları piyasa yorumcuları açısından tam anlamıyla bir şok oldu.

Denebilir ki bu seferki istihdam rakamı son 4 yılın en ‘önemli’ verisiydi. Piyasaların gidişatı yeniden gözden geçirmesine yol açtı. Ve bir çok oyuncunun beklentilerini ciddi biçimde değiştirdi.

Esas olarak da...

Amerika’da hemen bir resesyon başlaması olasılığı ciddi biçimde arttı.

Data’lar

Son istihdam rakamını hiçbir yorumcu tahmin edemedi.

Nitekim Bloomberg’e baktık. Tam 88 önde gelen banka başekonomisti ile konuşmuş tahmin almışlardı. (Bloomberg’de bunlara kısaca ‘survey’ deniyor.) Dünyanın bütün önde gelen bankaları ve finansal kurumları listeye dahildi.

Bu iktisatçıların ortalama tahmini 100 bin civarında idi. Kimisi 135 binlik bir istihdam artışı beklerken... Kimisi (bizim gibi) 70-80 bin demişti.

En düşük rakam 35 binlik bir istihdam artışı idi.

Gerçekleşme eksi 4 bin oldu. İstihdam artması gerekirken artmamış. Daralmıştı.

Resesyon olasılığı elbette oyuncuların hesaba kattığı bir şeydi. Ama... Kredi krizinin istihdamı bu kadar çabuk vurmasını kimse beklemiyordu.

İMKB

İstihdam rakamları açıklandığında İMKB açıktı ve zaten rakamlara hemen de tepki verdi. Sert bir şekilde geriledi. Bu nedenle rakamlar bugün bizim oyuncular açısından artık bir sürpriz oluşturmayacak.

Ama...

Haber Asya ekonomileri açısından çok daha olumsuz.

Asya ekonomileri her ne kadar kendi kendilerine yeter hale gelmişlerse de Amerika’da yaşanacak bir resesyonun Asya’yı bizden çok daha fazla etkilemesi kaçınılmaz...

Üstelik bu haber açıklandığında da Asya borsaları kapanalı saatler olmuştu. Diğer bir deyimle sürpriz Asya borsaları tarafından cuma günü satın alınamadı. Bugün sert bir tepki yaşanması bizce çok yüksek bir olasılık.

Bu da, haftayı olumsuz başlatacaktır. Üstelik hafta sonunda herkes resesyondan söz etmeye başlamıştı. Batı borsaları ister istemez bu psikolojiden de etkilenecektir.

Borsalar ve kredi piyasası açısından kötü günler.

Gözler FED’de

Bu durumda tek kurtarıcı FED ve Bernanke.

Bernanke’nin durumu da epeyi zor.

Normal FED toplantısı 18 Eylül’de. Bernanke işlerin normal kulvarında yürümesini istiyor. Faizleri indirmek için FED faizi toplantısını beklemeyi yeğliyor. Ama bu demek ki önümüzde daha 7 iş günü var.

Bernake eğer normal toplantıyı beklerse Wall Street’in bu süre zarfında yüzde 5-6 gerilemesi işten bile değil. Bu zaten kırılgan olan psikolojiyi daha da bozacak ve kredi piyasasındaki sorunların çözümünü de geciktirecektir. (Hisse senedi hızla gerileyen bir şirketin kredisi hızla düzelmez.)

Şu anda ihtiyaç duyulan FED’in faizleri hemen indirmesidir...

Ama FED buna da pek yanaşmak istemeyecektir. Çünkü bu tam anlamıyla piyasalara teslim olmak anlamına gelir. Bernanke’nin vermek istediği imaj bu değildir.

Sonuç

Kısacası Bernanke zor durumdadır.

Ama... En iyi seçenek de bizce faizlerin bu hafta indirilmesidir.


10.09.2007

[ilker]

Doların épouvantable hali

Salih NEFTÇİ
salih-neftci@sneftci.com



Doların épouvantable hali
Bazı oyunculara göre de doların şimdiki değeri anormal derecede düşük ve önümüzdeki günlerde aksi yönde bir hareket kaçınılmaz. Mümkün.


Fransızca deyimler artık unutuldu. Hava atmak için artık başka diller kullanılıyor. Moda İngilizce... Ve bizim gibi Asyalılar için de Çince.

Örneğin...

İçimizden ‘Mei’jin bei chan’de jü mien’ demek geçiyor.

Çince ‘Dolar çok kötü durumda’.

Ama Çincemiz sınırlı. ‘Çok kötü’ sözleri doların durumunu gerektiği gibi tanımlamıyor. Dolar felaket derecede kötü durumda demek daha doğru.

Böylece hava atmak için sonunda yine Fransızca’ya kalıyoruz.

Doların durumu épouvantable.

Doları satan satana.

Rakamlar

Örneğin dolar dün başlıca dövizler karşısında son 15 yılın en düşük düzeyine gerilemişti. Euro-dolar kuru 1.38’in üzerindeydi...

Dolar carry-trade baskısını dinlemedi Yen’e karşı da değer yitirdi.

İlginçtir... Dünya piyasalarındaki büyük strese rağmen YTL gibi bir emerging para bile iki gündür dolar karşısında ciddi değer kazandı.

Doların içler açısı bu durumu nereden kaynaklanıyor?

Birinci neden... Faizler

İlk akla gelen neden faizler.

Kredi krizi sonunda sadece bir finansal kriz olarak bile kalsa FED bankacılık sistemini kurtarmak için faiz indirimlerine başlayacak.

Oysa Euro cinsi faizlerde ibre halen de yukarı. ECB belki bir süre beklemeyi yeğleyecek temkinli gidecek. Ama Avrupalı yöneticiler halen de para politikasının fazlaca serbest olduğunu vurguluyor. Orta vadede faizleri bir iki kez artırmayı düşünebilirler.

Amerika’da ise önümüzdeki 6 ay içinde en iyi koşullarda faizlerin 50 baz puanı gerilemesi olasılığı çok yüksek.

Bunlar Euro cinsi faizlerle dolar cinsi faizlerin eşitlenmesi olasılığını yükseltiyor. Faiz avantajını kaybeden doların da gerilemesi gündeme geliyor.

Bunu beklemek istemeyen oyuncular doları şimdiden satıyor.

Dolarda bu aralar en sıkı satıcılar, petrol zengini ülkelerin fonları ve Asyalı yatırımcılar. Yani spekülatörler değil...

Yatırıma uzun vadeli bakanlar.

İkinci neden... Resesyon

Yine de, faiz farkı dolar kurundaki gerilemeyi açıklamak için yeterli gibi görünmüyor.

Arkada başka bir neden daha olmalı...

Bu neden de resesyon korkuları.

Bazı oyuncular Amerikan ekonomisinin çok ciddi bir resesyona girmesinden korkuyor. Böyle bir resesyon FED’i çaresiz bırakacak ve çok hızlı bir şekilde dolar cinsi kısa vadeli faizlerin inmesine neden olacak.

Bunun arkasındaki nedene gelince... Şu anda sadece bir finansal kriz olarak kalan kredi krizi bir zaman sonra zayıf durumdaki şirketleri etkileyebilir ve bu şirketlerin iflasına neden olabilir.

Yani finansal kredi sorunu döner, reel bir kredi sorununa dönüşür.

(Böyle bir olasılığı biz de ciddiye alıyoruz. İlk belirtilerini gördüğümüzde okurları uyaracağız.)

Sonuç

Bazı oyunculara göre de doların şimdiki değeri anormal derecede düşük ve önümüzdeki günlerde aksi yönde bir hareket kaçınılmaz.

Mümkün.

Ancak şimdiki durum en az FED toplantısına kadar devam edeceğe benziyor.


12.09.2007