Babakan Erdoann TSAD Genel Kurulunda Babalar burada diyerek istedii yerli marka otomobil iin
sektr, en az 10 yl boyunca ylda 1 milyar dolarlk yatrm gerektii grnde
22 Ocak 2011 Cumartesi, 09:43:04

Babakan Recep Tayyip Erdoan'n TSAD yelerinden yerli marka bir otomobil retmelerini istemesi
sektrn bir sre nce tartp Tren kat dedii konuyu yeniden gndeme getirdi. Sektr en az 1
milyar dolarlk yatrmla balanacak olan marka yaratma projesinin 20 ylda olgunlaacan retmenin
kolay ama rn yelpazesi oluturup dnyaya satmak iin yerine getirilmesi gereken artlarn ar olduu
konusunda birleti.

Babakan Recep Tayyip Erdoan'n TSAD yelerine, Kendi otomobilimizi yapn demesi, 40 yllk
tartmay yeniden alevlendirdi. Bu konuyu bu kadar ak biimiyle ilk kez Nihat Ergn dile getirmi, Trk
otomotiv sanayiinin temsilcilerine seslenerek, Trkiyede yeni bir otomobil markas, modeli, tasarmna
imkn ve ihtiya da vardr. sterseniz bunu beraber bir araya gelip yapn, ister bireysel olarak yapn,
isterseniz talyanlarla, Almanlarla, Japonlarla, Korelilerle ortak yapn, ama yapn demiti. Bu ar bir
sre tartlm ve Tren kat diye zetlenebilecek yorumlar yaplmt. Babakan'n i dnyasnn st
dzeyine Ko gibi kendi markamz retin demesi konuyu yeniden gndeme getirdi.

Hyundai'nin retici orta Kibar Holding Ynetim Kurulu Bakan Ali Kibar, Yerli retim zor deil,
Trkiye'de bu bilgi var derken Trkiye'de bir otomobil retecek birikimin bulunduunu asl nemli olann
pazar bulmak olduunu ifade ediyordu. Tofa CEO'su Ali Pandr da bu neri ilk yapldnda benzer bir
tepki vermiti. Pandr Trkiyenin kendi markasn yapmasnn sorun olmadn belirtip asl sorunun bu
yaratlacak markaya pazar bulmak olduunu ifade etmiti.

MARKA YARATMANIN MALYET EN AZ 1 MLYAR DOLARDIR
Marka yaratmann en az 1 milyar dolara mal olacan ifade eden Pandr, Bunun yerine katma deeri
yksek rnler iin yan sanayi desteklensin fikrini ne srmt. Marka kresel pazarlarda dolaan
rn olarak tanmlanrsa, bugn dnyada kendi otomobil markas olan lke says sadece 6 ile snrl
kalyor. Yani bugn bir rpda saylverecek otomobil markalarnn dnyada sadece 6 sahibi var. 2009
ylnda yaanan ve otomotiv dnyasn derinden etkileyen krizden sonra da ortaya kt ki, dnyada
bundan sonra varln yllk retimi 5 milyon ve zerinde olanlarla ok satmasa bile ArGe'si ok gl
veya katma deeri ok yksek rnleri olan markalar varlklarn srdrebilecekler.

MARKA ELBETTE OLUNUR AMA ARTLARI OK AIR
nmzdeki aylarda hayata geirilmesi beklenen Trkiye Otomotiv Sanayii Strateji Belgesi otomotiv
sanayiinin srdrlebilir kresel rekabet gcn artrmak ve retimini ileri teknoloji kullanmnn arlkl
olduu katma deeri yksek bir yapya dnmn salamay amalyor. irketlerin Ar-Ge
altyapsndaki yetersizliklerle, tasarm, retim, markalama beceri ve kapasitelerine ilikin yetersizliklere
dikkat ekilen belgede, yeni strateji ile Trk irketlerinin kresel pazarda rekabeti hale gelmelerinin
hedeflendii belirtiliyor.

Ancak sektrn ileri gelenleri otomotivde marka olmann rn gamn tamamlamakla mmkn olacan,
bugn dnya pazarlarnda rnleri satlan Gney Koreli markalarn bile, Batl tketicilerin gven
bariyerlerini amakta zorlandn belirtiyorlar. Yani bugn Trkiye en az 1 milyar dolar yatrmla kendi
markasn retmeye balasa, rn gamn zenginletirip, marka saylabilmesi iin 10-15 senenin gemesi
gerekiyor.

'YA PAZAR BYK YA DEMOKRAS KK!'
Trkiye ile ayn dnemde otomobil retimine balayan ama 40 yl iinde dnyann sayl otomobil retici
lkelerden biri haline gelen Gny Kore bu kadar baarl olurken, Trkiye'nin nasl olup da sadece baka
markalarn reticisi olarak kald ise hep tartlan bir konu oldu. Oysa Gney Kore ile Trkiye tamamen
farkl koullara sahip lkeler. Demokrasi kltrleri ve alma hayatlar tamamen farkl olan bu iki lke
arasndaki en temel fark ise, G. Kore'nin ABD'nin himayesinde olduu yllarda savunma harcamas
yapmak yerine, biri de otomotiv olmak zere belli bal byk sektrlere yatrm yapmasyd. Kendi
markalarn reten ve satan in, Hindistan ya da ran gibi lkelerin en nemli farklar ise i pazarlarnn
ok byk olmas ya da kapal ekonomiler ve tartmal demokrasilere sahip olmalar.

1 NL CHERY 1997DE KURULDU, LK ARA 1999DA RETLD
Asya Krizinde dodu, imdi ABD de bile alc buluyor. Otomotiv sektr hzla gelien in ekonomisinin
temel direklerinden biri durumunda bulunuyor. 2010da yzde 10.3 orannda byyen ekonomi sadece
yabanc otomobil reticileri iin ucuz bir retim merkezi olarak kalmad gibi kendi markalarn da
gelitirmeye devam ediyor. lkenin otomotiv sektrnde en tannm markas ise Chery. Asya Krizinin
patlak verdii 1997 ylnda temelleri atlan irket tm olumsuzluklara ramen ayakta kalarak ilk aracn
1999 ylnda retti. talebin de verdii destekle ksa srede byk miktarda retime geen irket 2005
ylna gelindiinde 200 bininci aracn retim bandndan kard. Ancak irketin satlarn yalnzca in ile
snrlamamas markann zamanla tm dnyada tannmasna neden oldu.

NN EN BY
Markann ylda toplam 19 milyon aracn satld inde byk talep grmesi ise sektrn dev irketlerinin
dikkatinden kamad. nce Alman ardndan ABDli otomobil reticileri Chery ile ortaklk yapabilmek iin
harekete geti. Alman DaimlerChrysler 2006da yapt duyuruda Chery ile kk ara retiminde ortaklk
yapacan aklad. Alman yetkililer inde Chery olarak retilen aralar ABDde Dodge markas altnda
satmay planladklarn duyurdu. Dier yandan inli irket 2008den itibaren Msrda da sat
faaliyetlerine balad. Rusyada ise Vortex ad altnda satlyor.

2 TATA NANO BYK SKSE YAPTI
2 bin 500 $lk Nano ile tm dnyada tannd 1945 ylnda lokomotif retimiyle hayata geen Tata
Engineering, 1954 ylnda ilk ar vasta aracn retti. Kk aralara olan talep nedeniyle binek oto
retimine de ynelen irket 1961 ylnda hem retim hem de ihracata balad. O dnemde Alman
Mercedes firmasyla yaplan ortaklklar yardmyla retilen bu aralar 1990l yllara gelindiinde
tamamen Hintli mhendislerin imzasn tamaya balad. irketi dnyaya tantan model ise 2008 ylnda
retilen ve 2 bin 500 dolarlk etiketle dnyann en ucuz otomobili unvann alan Nano oldu. zellikle
lkede yaygn olarak kullanlan motosikletin yerini almas planlanan model ksa srede byk baarya
ulat. Halen 24 bin kiiye i imkn salayan Tata Motorsun yllk cirosu ise 6.1 milyar dolar am
durumda.

3 SAMAND RANLI TKETCLERN GZDES
Oto ithalat yasaklannca Samand dodu randa 1979 ylnda gerekleen devrimin ardndan yasaklanan
otomobil ithalat lkede yerli otomobil retimini gndeme getirdi. ok sayda proje gerek finansman
eksiklii ve gerekse teknolojik yetersizlik nedeniyle yar yolda kald. 1996 ylnda planlamas yaplan
Samand Projesi ise nceki denemelere kyasla daha baarl oldu. 2000 ylna gelindiinde ilk modelin
test srleri yaplmaya baland.

DOALGAZLI MODEL YAPILDI
2002ye gelindiinde ise ilk Samand ran sokaklarnda dolamaya balad. Fransz Peugeot motoruyla
alan ara ABS ve elektrikli camlar gibi zellikleriyle ksa srede ranl tketicilerin gzdesi haline geldi.
2008 ylndan itibaren ise aracn doalgazla alan modelinin satna baland.

Devrim ve Anadol devletin deil mhendislerindi
Devrim veya Anadol birka mhendisin hayali olmak yerine, bir devlet politikasnn paras olabilselerdi,
bugn byk ihtimalle bir marka aray iinde olmayacaktk.

Bugnden gemie bakan kimi otomotivciler, Devrimin bir devlet projesi olmaktan ok, Trk
mhendislerinin onur ava olarak yorumluyorlar. Anadol'un baz gazetelerde aleyhinde kan
haberlerden tr deil, daha ok bir stratejisi olmad iin sona ermek zorunda kald iddias da
tartlmal. Devrim iki prototipten fazla retilemeyince, 1967 yl ubat aynda satna balanan Anadol'u
ilk yerli otomobil olarak kabul etmek gerekiyor.

MARKA DEL SM YERL
Anadol'un ilk modelleri ngiliz Reliant ve Ogle Design tarafndan tasarland. Btn modellerinin kaportas
cam elyaf ve polyesterden yaplan Anadol'da motor Fordtan alnd. lk kullanlan da, Ford'un Cortina
modelinin 1200 cc'lik Kent motoruydu. Anadol 1967 ylndan 1984'e kadar eitli modelleriyle 104 bin
adetin biraz zerinde retildi. Yerini Taunus'a brakarak yoldan ekildi. 1971de Trkiye'de iki
uluslararas marka arka arkaya ilk otomobillerini piyasaya kardlar. Bunlar Trkiyede Murat adn alan
Fiat 124 ve Renault 12ydi Murat Ko Grubu'nun yerli vurgusunu artrmak iin bulduu bir yoldu. Nilfer,
Ova, Koza ve Uluda gibi isimler de tartlm, Murat da karar klnmt.

EN BYK KAZANIM GL YAN SANAY
Kapal ekonomi dneminde glenen yan sanayi, 1990'lardan itibaren yatrm yapan Toyota, Honda,
Hyundai gibi markalarn Trkiye tercihlerinde nemli etkin oldu. OSD Genel Sekreteri Ercan Tezer'in her
frsatta syledii gibi, krk yl iinde belki kendi markamz olmad ama, bir lkenin kendi markasnn
olabilmesi iin gerekli olan otomotiv kltrmz olutu. Dnyann nde gelen markalarnn neredeyse
tamamnn 19. yzyldan gnmze geldii dnlrse, bu 40 yllk kazanm, kendi markamzn olmas
iin gerekli yar yol kat ettiimiz anlamna da gelebilir.

Mahmut Sancak ve Hakan zenen'in haberi-HT EKONOM